ข้อสังเกต “อาการท้องอืด” จากให้ อาหารสายยาง !อาการท้องอืดเป็นปัญหาที่ต้องรีบจัดการครับ เพราะหากปล่อยไว้ ผู้ป่วยอาจอาเจียนและ "สำลักอาหารลงปอด" ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต เนื่องจากผู้ป่วยที่ให้อาหารทางสายยางมักจะบอกความรู้สึกได้ไม่ชัดเจน ผู้ดูแลจึงต้องอาศัยการ "สังเกต" ร่างกายเป็นหลักครับ
สัญญาณเตือนว่าผู้ป่วยกำลังท้องอืดครับ:
1. สังเกตทางกายภาพ (มองเห็นและสัมผัส)
หน้าท้องตึงหรือบวมพอง: เมื่อเทียบกับช่วงก่อนให้อาหาร ท้องจะดูขยายใหญ่ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
เคาะท้องแล้วมีเสียงโปร่ง: ลองใช้นิ้วเคาะที่หน้าท้องเบาๆ หากมีเสียง "ป่องๆ" เหมือนเคาะกลอง แสดงว่ามีลมค้างอยู่ในกระเพาะหรือลำไส้มาก
หน้าท้องแข็ง: เมื่อใช้นิ้วกดเบาๆ จะรู้สึกว่าหน้าท้องตึงแข็ง ไม่นิ่มหยุ่นตามปกติ
2. สังเกตพฤติกรรมและสีหน้า (ความอึดอัด)
กระสับกระส่าย: ผู้ป่วยอาจแสดงอาการหงุดหงิด พลิกตัวไปมา หรือทำหน้าเหยเกเนื่องจากความแน่น
หายใจเร็วหรือหอบ: เมื่อท้องอืดมาก กระเพาะที่ขยายจะไปเบียดกะบังลม ทำให้ผู้ป่วยหายใจลำบากขึ้น
ขย้อนหรือคลื่นไส้: มีอาการพะอืดพะอม หรือเห็นอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมาในสายยาง
3. การตรวจเช็กด้วยไซริงค์ (วิธีที่แม่นยำที่สุด)
ก่อนให้อาหารมื้อถัดไป หรือเมื่อสงสัยว่าท้องอืด ให้ทำดังนี้:
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual Check): ใช้ไซริงค์ต่อเข้ากับสายยางแล้วค่อยๆ ดูดออก
ผลลัพธ์: หากดูดได้ ลม ปริมาณมาก หรือมี อาหารค้างเกิน 100-150 ml (ทั้งที่ผ่านมาหลายชั่วโมงแล้ว) แสดงว่าระบบย่อยทำงานไม่ทันและเกิดอาการท้องอืดแน่นอนครับ
💡 เมื่อพบว่าท้องอืด ต้องทำอย่างไร?
หยุดให้อาหารทันที: ห้ามฝืนให้ต่อแม้จะเหลืออาหารอีกเพียงเล็กน้อย
**ดูดลมออก:**ใช้ไซริงค์เปล่าค่อยๆ ดูดเอาลมออกจากกระเพาะผ่านสายยางจนหน้าท้องเริ่มนิ่มลง
จัดท่าทาง: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าผู้ป่วยนอนหนุนหัวสูง 30-45 องศา
นวดท้อง: หากผ่านไป 1 ชั่วโมงแล้วยังแน่น ให้ลองนวดท้องเบาๆ วนตามเข็มนาฬิกา เพื่อช่วยกระตุ้นการเคลื่อนตัวของลำไส้
ปรึกษาแพทย์: หากท้องอืดติดต่อกันหลายมื้อ หรือผู้ป่วยไม่ขับถ่ายเกิน 3 วัน อาจต้องมีการปรับสูตรอาหารหรือใช้ยาระบายครับ
📊 สรุปอาการ "ท้องอืด" ที่ต้องระวัง
จุดสังเกต อาการที่ปกติ ✅ อาการท้องอืด ❌
ลักษณะท้อง นิ่ม กดลงเบาๆ ได้ ตึง แข็ง พองโต
เสียงเคาะ เสียงทึบสลับโปร่งเล็กน้อย เสียงโปร่งชัดเจนเหมือนลมเต็มลูกโป่ง
อาหารค้าง ดูดออกมาได้ < 50 ml ดูดออกมาได้ > 100-150 ml
การหายใจ สม่ำเสมอ ปกติ หายใจสั้น หอบเหนื่อย
