การทำความสะอาดช่องปากและฟันของผู้เข้ารับการจัดฟันเด็กการดูแลช่องปากสำหรับผู้ป่วยเด็กที่ใส่เครื่องมือจัดฟันต้องเพิ่มความละเอียดและวินัยเป็นพิเศษครับ เพราะเครื่องมือจะกลายเป็นแหล่งกักเก็บเศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ได้ง่าย ซึ่งหากทำความสะอาดไม่ดี อาจนำไปสู่ภาวะฟันผุรอบตัวยึด (Brackets) หรือเหงือกอักเสบได้
คำแนะนำและขั้นตอนการทำความสะอาดช่องปากสำหรับน้องๆ ที่จัดฟันครับ:
1. อุปกรณ์ที่จำเป็น
แปรงสีฟันสำหรับคนจัดฟัน: หัวแปรงมีร่องตรงกลาง (V-shape) เพื่อให้ขนแปรงเข้าถึงเครื่องมือได้ง่าย
แปรงซอกฟัน (Interdental Brush): สำคัญที่สุด! ใช้ทำความสะอาดบริเวณใต้ลวดและรอบตัวยึด
ไหมขัดฟันสำหรับคนจัดฟัน (Super Floss): มีปลายแข็งเพื่อช่วยร้อยผ่านลวด
ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์: เพื่อเสริมความแข็งแรงให้เคลือบฟัน
น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์: เพื่อลดการสะสมของแบคทีเรียในจุดที่แปรงเข้าไม่ถึง
2. ขั้นตอนการทำความสะอาด (4 ขั้นตอนหลัก)
แปรงฟันตามแนวเครื่องมือ:
วางแปรงทำมุม 45 องศาเหนือเครื่องมือ แปรงวนเบาๆ เป็นวงกลมให้ทั่วทั้งด้านบนและด้านล่างของตัวยึด
แปรงบริเวณผิวฟันที่เหลือ ทั้งด้านหน้า ด้านใน และด้านบดเคี้ยวตามปกติ
ใช้แปรงซอกฟัน (จุดตายที่ต้องเน้น):
ใช้แปรงซอกฟันค่อยๆ แหย่เข้าใต้ลวด สอดขึ้น-ลงเบาๆ รอบๆ ตัวยึดแต่ละตัว เพื่อกำจัดคราบจุลินทรีย์ที่สะสมอยู่
ทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟัน:
ร้อยไหมขัดฟันผ่านลวดจัดฟัน แล้วค่อยๆ ขัดเข้าไปในซอกฟันแต่ละซี่ โดยโอบไหมให้เป็นรูปตัว C รอบฟัน แล้วเลื่อนขึ้น-ลงเบาๆ ถึงขอบเหงือก
บ้วนน้ำยาบ้วนปาก:
ตบท้ายด้วยน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ เพื่อให้ฟลูออไรด์เคลือบฟันในจุดที่แปรงอาจเข้าไม่ถึง
3. สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง (ป้องกันเครื่องมือเสียหาย)
อาหารแข็ง/เหนียว: เช่น น้ำแข็ง, ถั่วแข็ง, ลูกอมเหนียวๆ, ป๊อปคอร์น, หรือการกัดผลไม้แข็งๆ โดยตรง (ควรหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อน) เพราะอาจทำให้ตัวยึดหลุดหรือลวดงอได้
การเคี้ยวปากกาหรือของแข็ง: เป็นพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อเครื่องมือหลุด
4. ข้อแนะนำสำหรับผู้ปกครอง
เช็กความสะอาด: ช่วงแรกๆ น้องอาจจะยังไม่ถนัด ผู้ปกครองควรช่วยตรวจดูว่ายังมีเศษอาหารติดอยู่ตามร่องฟันหรือตัวยึดหรือไม่
การนัดหมาย: ต้องพาน้องไปพบคุณหมอจัดฟันตามนัดอย่างเคร่งครัด เพราะหากเครื่องมือหลุดหรือลวดทิ่มเหงือกจะทำให้น้องเจ็บและกระบวนการรักษาล่าช้าครับ
